ATEŞLİ ÇOCUĞA YAKLAŞIM

ATEŞE GENEL BAKIŞ
Öncelikle ateşin hastalıkların seyri sırasında ortaya çıkan bir bulgu olarak kabul edilmesi gerektiğini söyleyerek yazıma başlamalıyım. Biz hekimler ateşin mikroplarla savaş sırasında gerekli bir mekanizma oduğunu savunmaktayız. Ancak çocuklarda 7 yaşına kadar ateşe bağlı havale riski olduğu için yinede kontrol altında tutulması gereken bir durumdur. Ateşli havalenin aileler için önemli bir endişe kaynağı olduğu bilinmektedir. Bilinenin aksine basit ateşli havalelerde beyinde kalıcı hasar olmamaktadır. Ateşli çocukların çok az bir kısmında yaşamı tehdit eden ciddi bakteriyel enfeksiyonlar söz konusudur. Biz hekimler için ateşin nedenini saptamak ise bir zorunluluktur. Özellikle 3 yaşın altındaki çocuklarda bu durum daha da önem kazanmaktadır. Hastanın ailesinden alınan öykü, yapılan fizik muayene sonucunda ateş odağı bulunamadıysa mutlaka laboratuvar incelemesi yapılması gerekir. Bu yazıda ateşin tanımı, ateşi en doğru ölçme yöntemi, ateşin nasıl ve ne zaman tedavi edileceği ve daha ileri değerlendirme gerektiren belirti ve bulgular ele alınacaktır.

ATEŞİN TANIMI

Vücut ısısı koltuk altı, kulak yolu, alın, rektal veya ağızdan ölçülebilir. Rektal ölçümde 38°C, koltukaltı ölçümde ise 37.5°C ve üzeri ısı saptandığında çocuklar ateşli olarak kabul edilir. Koltukaltı 38.5°C’den , rektal 39°C’den fazla vücut ısısı ise yüksek ateş olarak kabul edilir.

ATEŞ ÖLÇÜM CİHAZLARI

A) Dijital termometreler; ucuzdur, yaygın olarak bulunur ve sıcaklığı ölçmenin en doğru yoludur. B) Civa içeren cam termometreler; termometre kırılırsa cıvaya maruz kalma potansiyel riskleri nedeniyle (toksiktir) önerilmez. Dijital bir termometre yoksa, kullanmadan önce cam termometrenin dikkatlice salladığınızdan emin olunuz.
C) Plastik şerit ve emzik termometreler; bunlar dijital termometre kadar doğru değildir ve kullanılması önerilmez.

ATEŞ ÖLÇÜM YÖNTEMLERİ

A) Rektal ölçüm için çocuk veya bebek sırt üstü yatırılır. Termometrenin sonuna az miktarda vazelin uygulayarak termometrenin gümüş ucu görülemeyinceye kadar termometrenizi çocuğun anüsüne hafifçe sokulur.

B) Oral (ağız içinden) ölçümde çocuğunuz son 30 dakikada içerisinde sıcak veya soğuk bir yiyecek veya içecek tüketirse ölçüm yanıltıcı olabilir. Termometre soğuk su ve sabun ile temizlenir. Termometrenin ucu çocuğun dilinin altına gelecek şekilde yerleştirilir. Çocuğun termometreyi dudakları arasında tutmasını istenir.

C) Koltuk altı ölçümde çocuğun koltukaltı terli ya da ıslak ise ölçüm yanıltıcı olabilir. Termometrenin ucu çocuğun kuru koltuk altına yerleştirerek 4-5 dakika termometreyi yerinde tutulur.

D) Kulaktan ölçüm rektal veya oral termometreler kadar doğru sonuç vermeyebilir. Kulak tüpleri ve kulak enfeksiyonları kulaktan ölçüme engel değildir ve kulak ısısının doğruluğunu etkilemez. Kulaktan ısıyı doğru olarak ölçmek için, ebeveyn çocuğun kulağını geri çektikten sonra probu sokarak 2 saniye kadar beklemelidir.

E) Temassız cihazla alından ölçüm; temporal arter sıcaklığı alnın üstünden veya kulağın önünden, cihazın cinsine göre temas ederek veya kızılötesi sensör sayesinde temassız olarak ölçülebilir.

ATEŞ NEDENLERİ

Çocuklarda ateşin en yaygın nedeni enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığı, ishal, kulak enfeksiyonları, krup, bronşiolit ve idrar yolu enfeksiyonları gibi yaygın viral ve bakteriyel etkenler ateşe neden olan en olası hastalıklardır.
Diş çıkarmanın ateşe neden olduğu yaygın bir inanıştır ancak bunu destekleyen bilimsel kanıtlar çok azdır veya hiç yoktur. Bu fikri tamamen çürütmek zor olsa da diğer ateş nedenleri araştırılmalı ve 38,5 °C üzerindeki sıcaklıklarda diş çıkarma asla düşünülmemelidir.Üç aydan küçük çocukların çok fazla giysi giydirilmesi veya battaniyeye sarılması çocuğun sıcaklığını hafifçe artırabilir. Bazı çocukluk aşıları da ateş oluşturabilir. Ateşin zamanlaması, hangi aşının verildiğine bağlı olarak değişir. Bir çocuğun ateşinin yükseklik derecesi hastalığının şiddeti ile her zaman doğru orantılı olmayabilir. Çok yüksek ateş mutlaka ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Çocuğun genel görünümü, davranışları, fiziksel aktivitesi ya da ek hastalık bulguları daha önemlidir.

 

DOKTORA GİDİLMESİ GEREKEN ATEŞLİ DURUMLAR

Çocuğunuz sizinle iletişime geçmiyor ya da yanmakta zorlanıyorsa, Sürekli ağlıyor huysuz yada sinirliyse, Birsey yiyip içmeyi reddediyor ya da yemesine rağmen kusuyorsa, İki veya üç günden uzun süren ishal var ya da kötüşeşiyorsa , Şiddetli bir baş ağrısı ya da şiddetli karın ağrısı varsa, Nefes almakta zorlanıyorsa,deride döküntüsü ya da boyunda sertlik varsa, Boğaz ağrıs, kulak ağrısı, idrar yaparken ağrı, yanma hissediyorsa uzman bir doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Bebeğin nasıl göründüğüne bakılmaksızın;

Ateşi yüksek, yaşı üç aydan küçük tüm bebekler, Yaşı 3 aydan 3 yıla kadar olan bebeklerde, 3 günden fazla süreyle ateşi devam eden veya hasta görünen çocuklar, Yaşı 3 ay ile 3 yaş arasında olan ateşi 38,5° C veya daha yüksek olan çocuklar, Oral,rektal,timpanik membran veya alın sıcakları 40 ° C veya daha yüksek olan veya koltuk altı 39,4° C veya daha yüksek olan her yaştaki çocuklar, Her yaşta ateşli nöbet (6ay-6yaş arasında 38° C üzerinde vücut sıcaklığında ortaya çıkan nöbet) geçiren çocuklar, Ateşleri sadece birkaç saat sürse bile 7 günden uzun süren tekrarlayan ateşli çocuklar, Ateşi olan ve kalp rahatsızlığı, kanser, lupus veya orak hücreli anemi gibi kronik tıbbi problemleri olan her yaştaki çocuklar, Ateşi olan çocuklar için yeni bir cilt döküntüsü ortaya çıkarsa doktara götürülmelidir.

TEDAVİ

Bir çocuğun kalp, akciğer, beyin veya sinir sistemi hastalıkları da dahil olmak üzere altta yatan tıbbi bir sorunu varsa, ateşi tedavi etmek önerilir. Geçmişte ateşli nöbet geçiren çocuklarda ateşi düşürmenin nöbeti önlemede yeterli olduğunu gösteren kanıtlar olmasa da ateşi düşürmek gerekli bir önlemdir. Vücut ısısı 38.5° C dan düşük olan, sağlıklı ve normal davranan üç aydan büyük bir çocukta ateş tedavi edilmeden izlenebilir.

A) Sıvı alımını artırın. Çocuğun yeterli miktarda sıvı içmesi teşvik etmelidir.
B) Dinlenmesini teşvik edin. Vücut sıcaklığı normale döndükten 24 saat sonra gündelik hayata devam edebilir.
C) Banyo yaptırın. Küveti ılık su ile doldurun.Çocuğunuzu 15-20 dakika suyun içinde oturtun. Bir süngeri ıslatarak onu çocuğunuzun vücudunun etrafında gezdirin yada büyük bir havluyu ılık su ile ıslatıp tüm vücudunu havluya sarın. Kesinlikle alkol,sirke kolonya gibi kompreslerle ateşi düşürmeye çalışmayın.

D) Ateş düşürücü ilaç tedavisi uygulayın. Ev önlemlerine rağmen ateş 38,5 °C altına düşürülemiyorsa ilaç tedavisi verilmesi gerekebilir. Çocuklarda ateş düşürücü tedavide en sık iki ilaç grubu tercih edilmektedir; Parasetemol ( Calpol susp, paranox fitil ) ve ibuprofen (Dolven susp). Bu tedaviler, çocuğun rahatsızlığını azaltabilir ve çocuğun sıcaklığını 1 ila 1.5 ° C düşürebilir. Aspirin, Reye sendromu olarak bilinen nadir ancak ciddi bir hastalığa neden olabileceğinden 18 yaşın altındaki ateşli çocuklarda kullanımı önerilmez.

Parasetemol etken maddeli ilaçlar her 4-6 saatte bir verilebilir, ancak 24 saatlik periyotta beş kereden fazla verilmemelidir. 3 aydan küçük çocuklarda ise uzman doktora danışılmadan kullanılmamalıdır. Parasetemol dozu, çocuğun kilosuna göre (yaş değil) hesaplanmalıdır.

İbuprofen etken maddeli ilaçlar her altı saatte bir verilebilir. Ibuprofen altı aydan küçük çocuklarda kullanılmamalıdır. İbuprofen dozu, çocuğun ağırlığına (yaşına değil) dayalı olarak hesaplanmalıdır.

REFERANSLAR

Çocuk Doktor

Sevil Öztürk

Bir Cevap Yazın